Pacjent z zaburzeniami krzepnięcia krwi w gabinecie stomatologicznym

Termin hemostaza określa zespół procesów fizjologicznych zapewniających hamowanie krwawienia po przerwaniu ściany naczynia krwionośnego, szczelność łożyska naczyniowego, a także płynność krążącej krwi. Układ hemostazy tworzą ściana naczyń krwionośnych, płytki krwi, czynniki krzepnięcia, endogenne inhibitory krzepnięcia i układ fibrynolizy.  Hemostaza przypomina wagę w której na jednej szali znajdują się czynniki przeciwkrwotoczne (płytki krwi, czynniki krzepnięcia, inhibitory fibrynolizy) a na drugiej czynniki przeciwzakrzepowe (inhibitory krzepnięcia, aktywatory fibrynolizy).  Upośledzenie funkcji jednego z tych elementów może prowadzić do powikłań krwotocznych lub zakrzepowych. Z zaburzeniami hemostazy mają do czynienia lekarze większości specjalności. W prezentacji do obejrzenia  której chciałabym Państwa zaprosić przedstawiam  praktyczne aspekty postępowania z chorym ze skazą krwotoczną w gabinecie stomatologicznym. Część z tych zaburzeń występuje powszechnie, choćby krwawienia u osób przyjmujących leki przeciwzakrzepowe. Natomiast niektóre są rzadkimi jednostkami chorobowymi np. hemofilia czy choroba von Willebranda. Znajomość zasad postępowania z pacjentem z zaburzeniami hemostazy ma ogromne znaczenie szczególnie dla lekarzy wykonujących zabiegi inwazyjne.  Nieświadomość występowania skazy krwotocznej u chorego lub nieznajomość zasad postępowania może prowadzić do poważnych powikłań krwotocznych. Z uwagi na specyfikę stomatologii powikłania te czyli krwiaki będą zlokalizowane głównie w okolicy gardła oraz  szyi  co może powodować ucisk na drogi oddechowe i stanowić zagrożenie życia. Z drugiej strony obawa przed powikłaniami krwotocznymi u chorego ze skazą krwotoczną często prowadzi do odmowy wykonania zabiegu przez lekarza co wiąże się ze znacznymi  utrudnieniami w dostępie do opieki lekarskiej w tej grupie pacjentów.

Czy mój pacjent posiada skazę krwotoczną? Odpowiedzi na to pytanie w większości przypadków dostarczy dobrze zebrany wywiad lekarski. Oprócz typowych pytań o aktualne dolegliwości, choroby współistniejące, przyjmowane leki musi on zawierać pytania o objawy skazy krwotocznej (skłonność do siniaczenia, przedłużone krwawienia z ran, krwawienia z nosa, krwotoczne miesiączki), powikłania krwotoczne po zabiegach inwazyjnych oraz występowanie skaz krwotocznych w rodzinie. W przypadku podejrzenia skazy krwotocznej konieczna staje się konsultacja hematologiczna i pogłębiona diagnostyka (przesiewowe i swoiste testy hemostazy). Trzeba jednak pamiętać, że istnieją skazy krwotoczne które nie powodują odchyleń w przesiewowych testach hemostazy. Natomiast pacjent z rozpoznaną skazą krwotoczną przed zabiegiem inwazyjnym musi otrzymać odpowiednie leczenie hemostatyczne (min. leki antyfibrynolityczne, koncentraty niedoborowego czynnika krzepnięcia w osoczowych skazach krwotocznych).

Osobną grupę stanowią chorzy leczeni lekami przeciwpłytkowymi czy przeciwkrzepliwymi. Obecnie takich chorych w Polsce są miliony. Nieznajomość zasad postępowania w tej grupie może prowadzić zarówno do powikłań krwotocznych jak i zakrzepowych. Czasowe wstrzymanie leczenia nie zawsze jest możliwe. Cześć zabiegów zwłaszcza związanych z niewielkim ryzkiem krwawienia można wykonać bez przerywania takiej terapii.

 

Dr n. med. Magdalena Górska-Kosicka

Klinika Zaburzeń Hemostazy i Chorób Wewnętrznych IHiT w Warszawie


Ukończyła Wydział Lekarski Uniwersytetu Medycznego w Lublinie w 2000 roku i rozpoczęła pracę w Klinice Hematoonkologii i Transplantacji Szpiku w Lublinie. W 2007 r. uzyskała tytuł doktora nauk medycznych, w 2008 r. tytuł specjalisty chorób wewnętrznych a w 2012 r. specjalisty hematologii. Od 2013 r. doktor Górska-Kosicka pracuje w Klinice Zaburzeń Hemostazy i Chorób Wewnętrznych Instytutu Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie. Jej zainteresowania zawodowe obejmują diagnostykę i leczenie skaz krwotocznych, żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej oraz mikroangiopatii zakrzepowych. Należy do Rady Medycznej Polskiego Stowarzyszenia Chorych na Hemofilię, a także jest współautorem “Narodowego Programu Leczenia Chorych na Hemofilię i Pokrewne Skazy Krwotoczne na lata 2019-2023”. Magdalena Górska-Kosicka jest wykładowcą z zakresu skaz krwotocznych i mikroangiopatii zakrzepowych.

Wróć do strony z programem VDE by CEDE